ΔΗΛΩΣΗ ΠΡΩΗΝ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΘΟΥΣΗ ΓΙΑ ΥΠΕΡΨΗΦΙΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΑΜΕΑ
Εις μνήμην της Ζέτας Αιμιλιανίδου
Η χθεσινή μεταρρύθμιση δεν προέκυψε από το πουθενά. Αποτελεί συνέχεια και εξέλιξη μιας μακράς πορείας. Και αυτή η πορεία φέρει, αναμφίβολα, τη σφραγίδα της Ζέτας Αιμιλιανίδου.
Παρακολούθησα στην ολομέλεια τη συζήτηση του Νομοσχεδίου «Ο περί Κοινωνικής Συμμετοχής, Συμπερίληψης και Ανεξάρτητης Διαβίωσης Ατόμων με Αναπηρίες Νόμος του 2026», το οποίο πράγματι αποτελεί ορόσημο για την κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρίες.
Άκουσα με προσοχή τα όσα λέχθηκαν από τους εκπροσώπους των κομμάτων. Ωστόσο, εν μέσω προεκλογικής περιόδου, επιχειρήθηκε από πολλούς να υποβαθμιστεί το έργο που είχε υλοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια ή, μέσα από επιλεκτική αμνησία, να αγνοηθεί πλήρως. Είναι εύκολο να λέγεται ότι «δεν έγινε τίποτα», ώστε το σήμερα να παρουσιάζεται ως αφετηρία των πάντων.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική. Το 2013, όταν αναλήφθηκε η διακυβέρνηση από τον Δημοκρατικό Συναγερμό, η χώρα βρισκόταν σε ιδιαίτερα δύσκολες δημοσιονομικές συνθήκες. Παρ’ όλα αυτά, οι παροχές προς το άτομα με αναπηρία δεν επηρεάστηκαν και παρά την οικονομική κρίση και την Πανδημία, υλοποιήθηκε ένα συνεκτικό και μετρήσιμο έργο στον τομέα της αναπηρίας, το οποίο έθεσε τις βάσεις για τις σημερινές εξελίξεις.
Ενδεικτικά, κατά τη δεκαετία αυτή:
✔ Οι δαπάνες για κοινωνικές παροχές προς άτομα με αναπηρίες αυξήθηκαν από €28 εκατ. το 2013 σε €45 εκατ. το 2022 και σε €48 εκατομμύρια το 2023, καταγράφοντας αύξηση περίπου 60%.
✔ Ο αριθμός των δικαιούχων υπερδιπλασιάστηκε, από περίπου 7.000 σε 15.000 άτομα, λόγω στοχευμένων πολιτικών ,
✔ Ενισχύθηκαν ουσιαστικά οι παροχές, καλύπτοντας ανάγκες όπως φροντίδα, διακίνηση, εξοπλισμό και τεχνικά μέσα.
Παράλληλα, υλοποιήθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις και έργα:
✔ Θεσμοθετήθηκε και αναπτύχθηκε το Νέο Σύστημα Αξιολόγησης Αναπηρίας, με τη δημιουργία τριών Κέντρων σε Λευκωσία, Λεμεσό και Λάρνακα. Μέχρι το 2021 εξυπηρετήθηκαν πέραν των 20.000 πολιτών, οι οποίοι απέκτησαν για πρώτη φορά ολοκληρωμένη αξιολόγηση και πιστοποίηση δικαιωμάτων.
✔ Προωθήθηκαν δράσεις για την ανεξάρτητη διαβίωση, με τη δημιουργία κατοικιών και προγραμμάτων υποστηριζόμενης διαβίωσης για άτομα με σοβαρές αναπηρίες, καθώς και περαιτέρω επενδύσεις για την περίοδο 2023–2027.
✔ Δημιουργήθηκε το 2021 το πρώτο Κέντρο Οικογενειακής Παρέμβασης και Στήριξης για τον Αυτισμό «ΑΚΤΙΔΑ», καλύπτοντας ένα διαχρονικό κενό και στηρίζοντας εκατοντάδες οικογένειες.
✔ Συμπεριλήφθηκε στο Συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα «Θάλεια» το Νέο Δίκτυο Υπηρεσιών Κοινωνικής Ενσωμάτωσης, εισάγοντας υπηρεσίες όπως ο Προσωπικός Βοηθός, ο Σύμβουλος και ο Εκπαιδευτής, αξίας 30 εκατ. ευρώ.
✔ Από το 2020 είχε ξεκινήσει η διαμόρφωση νέου νομοθετικού πλαισίου για τις παροχές προς τα άτομα με αναπηρία, το οποίο αποτέλεσε τη βάση για τη σημερινή μεταρρύθμιση.
✔ Από την 1η Ιανουαρίου 2023, το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες μεταφέρθηκε στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, ενισχύοντας τον συντονισμό και τη συνοχή των πολιτικών.
Αναντίλεκτα υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν. Όμως τα πιο πάνω στοιχεία αποδεικνύουν ότι επί διακυβέρνησης Δημοκρατικού Συναγερμού δεν υπήρξε αδράνεια.Αντίθετα, υλοποιήθηκε ένα εκτεταμένο, πολυδιάστατο έργο που ενίσχυσε ουσιαστικά το κράτος Πρόνοιας και βελτίωσε την καθημερινότητα χιλιάδων συμπολιτών μας, ενώ παράλληλα συμπεριλήφθηκαν 75 εκατ. για την «Κύπρο του Αύριο».
Η υπερψήφιση του νομοσχεδίου αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη και ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Συγχαίρω την κυβέρνηση, την ΚΥΣΟΑ, τους επηρεαζόμενους φορείς και Συνδέσμους καθώς και τη Βουλή των Αντιπροσώπων για την υπερψήφιση του νομοσχεδίου.
Από εδώ και πέρα, όμως, η επιτυχία της μεταρρύθμισης δεν θα κριθεί στις προθέσεις, αλλά στην εφαρμογή. Γι’ αυτό και θεωρώ ότι απαιτείται στενή παρακολούθηση σε κρίσιμα σημεία όπως:
1. ο μηχανισμός αξιολόγησης, ώστε να λειτουργήσει με σαφήνεια, διαφάνεια, συγκεκριμένα κριτήρια και πραγματική προσβασιμότητα για κάθε δικαιούχο,
2. η ουσιαστική κατοχύρωση της ανεξάρτητης διαβίωσης στην κοινότητα, μέσα από επαρκείς και πραγματικά διαθέσιμες υπηρεσίες,
3. η ποιότητα της εφαρμογής από τους παρόχους, ώστε η αδειοδότηση να συνοδεύεται από συνεχή έλεγχο και ουσιαστική διασφάλιση προτύπων,
4. η ενίσχυση της κρατικής εποπτείας, της λογοδοσίας και της αποτελεσματικής διαχείρισης καταγγελιών, ώστε το νέο πλαίσιο να λειτουργήσει με αξιοπιστία και ισονομία.
Εκεί θα φανεί αν η σημερινή ψήφιση θα μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή για τα άτομα με αναπηρίες και τις οικογένειές τους. Διότι μια σημαντική νομοθετική τομή δικαιώνεται μόνο όταν παράγει μετρήσιμο αποτέλεσμα στην καθημερινότητα, στην αξιοπρέπεια και στην ουσιαστική ισότιμη συμμετοχή των πολιτών που αφορά.